Kapanlarla yakalanan kürk hayvanları

Amerika Birleşik Devletlerinde her yıl dört milyon yaban hayvanı moda endüstrisine kürk tedarik etmek için yarı zamanlı çalışan 160,000 kapancı tarafından öldürülmektedir. On yıl önce ise durum bundan çok daha kötüydü: on yedi milyon yabani kürklü hayvan 300,000 kapancı tarafından öldürülüyordu. Kentsel gelişme, kapanla avlamaya ve kürk giymeye karşı halkın tepki göstermesi bu azalmanın nedenleri arasındadır.

Fakat yine de dört milyon hayvan moda için kapanla avlanmaktadır; Amerika’yı (Kanada ve Rusyayla birlikte) ilk üç yabanda yakalanmış hayvan kürkü üreticisi arasına yerleştiren bu sayı hala çok fazladır.

EN ÇOK KULLANILAN KAPANLAR

The Steel-Jaw Leghold*
Nedir? Steel-jaw leghold kapan kürke zarar vermemesi için hayvanı bacağından tutup yakalamak için tasarlanmış zalim, çağ dışı bir alettir. Kullanımını öneren kişilerce foothold ya da restraining kapan olarak da adlandırılır, bu kapan tilki, koyote, rakun ve diğer kürklü hayvanları yakalamak için kullanılır. Bir hayvan tetikleyicisine bastığında kapanın iki yaylı metal ağzı hızla kapanır. Hem American Veterinary Medical Association (AVMA) hem de American Animal Hospital Association steel-jaw leghold kapanın insanlık dışı olduğunu deklare etmiş olmasına rağmen Amerika’da en yaygın kullanılan kapan olmaya devam etmektedir.

Hayvana ne yapar? Bu kapanın ağır çelik ağzıyla tuzağa düşen hayvanlar korkunç acılar çeker; kapan eti koparır, tendonları ve bağ dokularını keser ve kemikleri kırar. Hayvanlar kurtulmak için çabaladığında, yaralanmalarını daha da kötüleştirirler. Tuzağa düşmüş bir hayvan kaçmak için kapana takılmış olan organını çiğner ya da büküp kopartır – bunu yapan 29 rakuna rastlanmıştır. Bazı kapanların ağzının üzerinde ‘dişleri’ vardır, bu da fiziksel travmaya neden olur.

Tuzağa düşmüş hayvanlar günlerce acı çekerek kapandan kurtulmaya çalışırlar. Dehidrasyon, kan kaybı, hipotermi ve diğer hayvanların saldırısı tuzakçı dönene kadar yaşamlarını ele geçirir. Bir kürek veya metal boruyla dövmek ve boğulmalarını sağlamak için göğsün üzerine basmak da tuzağa düşmüş hayvanları öldürmenin standart yöntemleri arasındadır. Devlet tarafından dağıtılan yakalama kılavuzları gençlere yönelik hazırlanır ve acemi tuzakçılara bu teknikler tavsiye edilir.

Leghold kapanlar hayvanları suyun altına çekmesi için su altına da kurularlar. Kapanların bu şekilde kurulmasına boğulma seti denir. Hayvanlar – çoğunlukla vizonlar, misk sıçanları, kunduzlar, rakunlar ve su samurları- ölmeden önce birkaç dakika mücadele ederler. AVMA boğarak öldürmenin insanlık dışı olduğunu deklare etmiştir.

The Body-Crushing
Nedir? Body-gripping ya da Conibear® da denen body-crushing kapanı, kunduz ve misk sıçanlarını su altında ve sansar, balıkçı sansar, rakun ve diğer kürklü hayvanları da karada yakalamak için kullanılır. Bu kapanlar bir veya her iki tarafına bir yay tutturulmuş yanlardan menteşeli iki dikdörtgen metal ağızdan oluşur. Bir hayvan dikdörtgenin ortasına doğru yüzdüğünde veya bastığında, kapanın ağızları makas benzeri bir hareketle hayvanın vücudunda kapanır.

Hayvana ne yapar? ‘Hemen öldürmek’ için kafatasının altındaki omurganın üzerine kapanacak şekilde tasarlanmıştır. Buna rağmen, kapan bazen bu yaşamsal noktayı kaçırır ya da hayvanı hemen öldürecek hatta bilinçsiz bırakacak kadar bile yeterli güçle kapanmaz. Kapanın ağızları genellikle göğsün veya pelvis’in üzerinde sıkışır, kemikleri, kan damarlarını ve sinirleri ezer, dayanılmaz acıya ve ölüm süresinin uzamasına neden olur.

The Snare
Nedir? Snare kapanları Amerika’da yasal olarak kullanılan en ilkel, fark gözetmeyen ve insanlık dışı kapanlardır. Snare bir kazık veya çapanın ucuna bağlanmış tel bir ilmikten oluşur; hayvanı hem boynundan, vücudun göğüsle karın arasındaki kısmından hem de ayaklarından yakalar. Günümüzde kullanılan snare’lerin çoğunu bir tel veya uçak kablosundan kapancılar kendileri yapar. Snare kapanlar ucuz, yapması, taşıması, kötü havalarda bırakması ve çalındığında veya zarar gördüğünde yenisiyle değiştirilmesi kolay kapanlardır.

Hayvana ne yapar? Tuzağa düşen hayvan kaçmaya çalıştıkça snare daha da sıkılaşır. Leghold kapanlardaki gibi, bacaklarından yakalanan hayvanlar kaçmaya çalıştıkça kendilerini yaralarlar. Boyun/vücut snare’leri kurbanlarını boğar ya da yaşamsal organlarını ezerek can çekişmelerine ve ölümlerinin uzun sürmesine yol açar. Bu kapanlar başlıca hedeflerine – koyoteler, tilkiler ve kurtlar- karşı özellikle zalimdir, çünkü bu hayvanların nefes borularının etrafındaki önemli kaslar ve şah damarları ölümü yavaşlatır.

KAPANCILIK İLE İLGİLİ SORUNLAR

Kapanlar fark gözetmez
Amerika’daki kapanlar her yıl milyonlarca ‘hedef dışı’ hayvanı – evcil kedi ve köpekler, tavşanlar, geyikler, ötücü kuşlar, yırtıcı kuşlar, çiftlik hayvanları hatta nesli tükenmekte olan türler – yaralayıp öldürmektedir. Eski bir profesyonel kapancıya göre, hedefteki bir hayvan için en az iki hedef dışı hayvan tuzağa düşer. ‘Telef’ olarak adlandırılan hedef dışı yaban hayvanları genellikle bir kenara atılır. Leghold kapanlarının neden olduğu yaralanmalar o kadar ciddidir ki tuzağa düşmüş bir ev hayvanının yaralı bacağı kesilmek zorunda kalır. Body-crushing kapanlar da istemeden tuzağa düşürülen kurbanlarının çoğunu öldürür.

Kapancılık denetimi yetersizdir
Kapancılığın yasal düzenlemesi yoktur ve düzenlemenin olduğu bölgelerde ise yasalar çok az uygulanır. Pek çok eyalet kapanların her yirmi dört saatte bir kontrol edilmesini zorunlu tutsa da, sekiz eyalet (Idaho, Montana, Nevada, Oregon, Güney Dakota, Utah, Washington ve Wyoming) iki-üç gün geçmesine izin verir; beş eyalet ise (Alabama, Alaska, Kansas, Michigan ve Kuzey Dakota) kapan kontrolünü zorunlu tutmaz. Yasal düzenlemeleri olan ve olmayan eyaletlerde de kapancı kapanı kontrol etmediği için hayvanların haftalarca kapanda kalması sık görülen bir durumdur (Çok az insan kapancılığı tam zamanlı bir iş olarak yapar, pek çok kişi bu işi boş vakitlerinde yapmaktadır). Kapancılar kapanların üzerine çoğunlukla kimlik bırakmazlar bu nedenle kapanlarını ihmal ettikleri için izlenemez ve cezalandırılamazlar. Kapancılıkla ilgili yasaların çoğu kapancıları koruyacak şekilde düzenlenmiştir. Okulların, mahallelerin ve yürüyüş parkurlarının yakınlarına tuzak kurmak tamamen yasaldır. Pek çok eyalette ise bir kapanı bozmak, hatta tuzağa düşmüş bir kedi veya köpeği serbest bırakmak bile yasaktır. Sadece on beş eyalet kapancıların eğitim almasını zorunlu tutmaktadır.

Kapancılık yaban hayatına ‘yardım etmez’
Kapancılığı savunanlar kapanların yaban hayatı yönetimi, hastalık ve yaban hayatına ‘zarar verenlerin’ kontrol altına alınması için kullanıldığını iddia ederler. Bu iddiaların hepsi yanlıştır.

Kapancılık yaban hayatı yönetimi değildir. İstikrarlı, sağlıklı yaban hayatı popülasyonunun oluşmasını sağlamaz. Kapancılar zaten ölecek olan hayvanları sadece ‘topladıklarını’ iddia ederler. Buna rağmen, gıda tedariği ve hava gibi doğal ekolojik faktörlerin yanı sıra, yaban hayvanlarının doğal yollarla nüfuslarını sınırlandırmak için doğuştan gelen yeteneklere sahip olmaları da yaban hayatı nüfusu ve yaşam alanları arasında denge oluşturmak için yeterlidir. Buna rağmen kapancıların bazı eyaletlerde vaşak ve nehir su samuru gibi nüfusu az olan bazı türleri yakalamalarına izin verilmektedir. Dahası -hasta veya zayıf hayvanlardan daha aktif olan- sağlıklı hayvanların kapanlarla yakalanma ihtimalinin daha fazla olduğuna dair bazı göstergeler bulunmaktadır. Dolayısıyla kapancılık sağlıklı hayvanları alıp yerine hasta olanları bırakarak hayvan nüfusuna zarar vermektedir.

Kapancılık hastalıkları kontrol altına almaz. Kuduz hastalığını ortadan kaldırdığına asla rastlanmazken aslında hastalığı kolayca yaydığı söylenebilir. Araştırmalar kapancıların bir bölgede hayvanların sayısını azalttığında, diğer hayvanların o alanda bölgelerini oluşturmak için kavga edip hastalığı yaydıklarını göstermiştir. Buna ek olarak, Dünya Sağlık Örgütü ve Hastalıkları Kontrol ve Önleme Merkezi hastalıkların kontrol altına alınması yöntemi olarak kapancılığı savunmaz. İnsanların kuduz hastalığına karşı kendilerini korumalarının en iyi yolu ev hayvanlarını aşılatmak ve yaban hayatı çevresinde makul oranda dikkatli olmaktır.

Kapancılık yaban hayatına ‘zarar verenleri’ kontrol altına almaz. İnsan nüfusu yaban hayatı yaşamının içine doğru yayıldıkça, yaban hayatıyla karşılaşmak da o kadar sıklaşır. Toplumumuzun hayvan üyelerine karşı gösterilen tolerans ve anlayış insanlar ve yaban hayatı arasındaki sorunların çözülmesine yardımcı olacaktır. Ölümcül olmayan pek çok insani çözüm yöntemi bulunmaktadır; hayvanlardan koruyan çöp kovaları, baca kapakları, donanımlı kıyafetler, tek yön kapılar ve kaçırma balonları bunlardan sadece bir kaçı. Kapanların fark gözetmeyen doğası onların kentlerde ve banliyölerde kullanılmasını tehlikeli hale getirmektedir.

* Kapan isimlerinin tam Türkçe karşılığını bulamadığımdan İngilizce olarak bıraktım.

Çeviren: Yasemin Yıldız Avdan
Kaynak: HSUS

About these ads

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s