İnek sütü: Zalim ve sağlıksız bir ürün

İnekler kendi doğal yaşamlarında, yavrularını yetiştirir ve birbirleriyle yaşam boyu süren dostluklar kurar, oyunlar oynarlar. Ve çok geniş duygu ve kişilik özelliklerine sahiptirler. Fakat süt endüstrisi için yetiştirilen ineklerin çoğu sürekli kapalı tutulur, bir gün bile yavrularını emzirmek gibi en basit arzularını yerine getirmelerine izin verilmez. Onlara süt üretme makineleri gibi davranılır, genetik olarak manipülasyona uğratılırlar ve bedenleri daha fazla süt üretmeleri için antibiyotik ve hormonlarla doldurulur. İnekler fabrika çiftliklerinde acı çekerken, onların sütünü içen insanlar da kalp hastalığı, kanser, ve pek çok diğer hastalığa yakalanma şanslarını artırırlar.

İnekler mandıralarda acı çeker
İneklerin süt vermesinin nedeni insanlarla aynıdır: Yavrularını beslemek. Fakat mandıralardaki buzağılar sadece 1 günlükken annelerinden alınırlar. Annelerinin sütünün insanlara satılabilmesi için süt yerine geçen (sığır kanı içeren) besinlerle beslenirler. (1,2)

Dişi inekler ilk doğum günlerinden kısa bir süre sonra suni olarak döllenir (3). Doğum yaptıktan sonra 10 ay süt verir sonra tekrar döllenirler, bu döngü böyle devam eder. Bazılarının bütün hayatı beton zemin üstünde dikilerek geçer; diğerleri ise kendi pisliklerinin içinde yaşamaya zorlandıkları dev, kalabalık arazilere hapsedilir. İneklerin doğal yaşam süresi 20 yıldan fazladır ve sekiz ya da dokuz yıl boyunca süt üretebilirler (4). Fabrika çiftliklerindeki koşulların neden olduğu stres, 4-5 yaşındaki inekleri süt endüstrisi için işe yaramaz hale getirip kesime gönderilmelerini sağlayan hastalık, sakatlık ve üreme sorunlarının ortaya çıkmasına neden olur. (5,6)

ABD mandıralarında 9 milyondan fazla inek bulunmaktadır. Bu sayı 1950’deki sayıdan 13 milyon daha azdır. Fakat yine de süt üretimi 1950 yılında 52 milyar kg. iken 2007’de 84 milyar kg.’a çıkarak artmaya devam etmektedir (7,8). Normalde bu hayvanlar sadece yavrularının ihtiyacı kadar süt üretirler (günde 7kg. kadar), fakat genetik manipülasyon, antibiyotikler ve hormonlar kullanılarak her bir ineğin yılda 90kg.’dan fazla süt üretmesi sağlanmaktadır (günde ortalama 24,5 kg.) (9,10). İnekler ayrıca yüksek oranda protein içeren, sağlıksız –tavuk, domuz ve diğer hayvanların ölüsünü içeren- yiyeceklerle beslenmektedir, çünkü onların doğal beslenmesi olan otlar, bu kadar büyük miktarda sütü üretebilmeleri için gerekli olan beslenmeyi karşılamaz. (11)

Mastitis
Meme bezlerinin ağrılı iltihabı ya da mastitis, sütü için yetiştirilen hayvanlar arasında yaygın olarak görülen bir hastalıktır ve mandıralardaki ineklerin kesime gönderilmelerinin başlıca nedenidir. İçinde E.colinin de bulunduğu yaklaşık 150’den fazla bakteri hastalığa neden olabilir (12). Belirtiler her zaman ortaya çıkmaz, bu nedenle sütün enfekte olup olmadığını belirlemek için sütün somatik hücre sayısı (SHS) kontrol edilir. Somatik hücreler beyaz kan hücreleri ve meme başı derisini kaplayan deri hücrelerini içerirler. ‘İrin’ olarak da bilinen beyaz kan hücreleri insanlarda olduğu gibi enfeksiyonla mücadele etmek amacıyla üretilir. Sağlıklı sütün SHS’si mililitrede 100,000 hücrenin altındadır; bununla birlikte, süt endüstrisi, ‘tank sütü’ somatik hücre sayısını (TSSHS) belirleyebilmek için bir sürüdeki bütün ineklerin sütünü karıştırır (13). Mililitrede maksimum 750,000 TSSHS hücreli süt, satılabilir süttür (14). 700,000 veya daha fazla TSSHS genellikle sürüdeki üç inekten ikisinde meme enfeksiyonunun olduğunun belirtisidir. (15)

Araştırmalar ineklere daha temiz barınma, daha fazla alan ve daha iyi beslenme ve bakım sağlanmasının, sütteki SHS’yi ve aynı zamanda mastitisin tekrarlama olasılığını düşürdüğünü göstermiştir (16). Otomatik sağım sistemlerine tabi tutulan inekler üzerine Danimarka’da yapılan bir araştırmada ‘otomatik sağım sistemiyle bir yıl boyunca sağılan ineklerin hücre sayılarının, bir önceki yıl geleneksel sağım yapılan ineklere göre arttığı’ gözlemlenmiştir. (17). Süt endüstrisi, fabrika çiftliklerindeki koşulları iyileştirmek ya da ineklerin üretim yükünü hafifletmek yerine, mastitise dirençli olabilmeleri için sığırları genetik olarak manipüle ederek kullanmayı keşfetmiştir. (18)

Süt danasıyla bağlantısı
Eğer süt içiyorsanız, süt danası endüstrisini destekliyorsunuz demektir. Dişi buzağılar kesilmeleri veya süt üretmeleri için hayatta bırakılırken, erkek buzağılar genellikle sadece 1 günlükken annelerinden alınır ve süt danası olarak yetiştirilmek üzere 3 ila 18 hafta boyunca ufacık ahırlara zincirlenirler (19,20). Süt danası için yetiştirilen buzağılar günde en az 0.90 gram kilo almalarını sağlayacak şekilde tasarlanmış yapay süt ile beslenirler, bu beslenme kasıtlı olarak çok az demir içerir, böylece aneminin bir sonucu olarak etlerinin beyaz kalması sağlanır (21). İshal, zatürree ve sakatlıklara ek olarak, süt danası olarak yetiştirilen buzağılar korkarlar ve annelerine hasrettirler.

Çevresel tahribat
Büyük mandıraların çevreye zararı çok büyüktür. Amerikanın bir numaralı süt üretim kenti olan Kaliforniya’da, mandıralardaki gübre yüzlerce metrekare yeraltı suyunu, nehirleri ve akarsuları zehirlemiştir. Kentin mandıralarındaki 1 milyondan fazla inek günde 68 litre gübre dışkılamaktadır (22,23). Sonuçta, mandıralardakiler de dahil fabrika çiftliği hayvanları, her yıl pek çoğu içme suyuna ve su yollarına karışan 1.65 milyar ton gübre üretir (24). Çevre Koruma Ajansı tarımsal fazlalığın gölleri, akarsu ve nehirleri kirleten başlıca neden olduğunu belirtmiştir. Süt endüstrisi Kaliforniya’daki hava kirliliğinin başlıca kaynağıdır, tek bir inek bu zararlı gazları bir arabadan daha fazla yayar. (25)

Amerikadaki tarım arazilerinin üçte ikisi yiyecek için hayvanları yetiştirmek ya da onları beslemek için ekilen tahılı yetiştirmek üzere kullanılır (26). Süt endüstrisinde yetiştirilen her inek günde 151 litreden fazla su tüketir. (27)

İnsan vücudu inek sütüyle mücadele eder
İnsanlardan (ve insanlar tarafından beslenen evcil hayvanlardan) başka hiçbir canlı, bebeklik dışında süt içmez ya da başka bir türün sütünü içmez. İnek sütü, dört midesi olan ve birkaç ay içinde yüzlerce kilo alan, bazen 2 yaşından önce 450 kilodan fazla olabilen buzağıların beslenme ihtiyaçlarını karşılamak içindir. (28)

Amerikan Gastroentereloji Derneğine göre, inek sütü, bebekler ve çocuklar arasında görülen gıda alerjilerinin en önemli nedenidir (29). Pek çok insan 2 yaşından başlayarak sütün sindirimine yardımcı olan laktaz enzimini daha az üretmeye başlar. Bu azalma laktoz intoleransına yol açar (30). Milyonlarca Amerikalı laktoz intoleranstır ve Asyalı-Amerikalıların %90’ında, Afrikalı-Amerikalıların ve yerlilerin %75’inde şişkinlik, gaz, kramp, kusma, baş ağrısı, kaşıntı ve astıma neden olan bu rahatsızlığın olduğu tahmin edilmektedir (31). Yapılan araştırmalar düzensiz kalp atışları, astım, baş ağrısı, yorgunluk ve sindirim sorunları olan kişilerin ‘beslenmelerinden sütü çıkardıktan sonra sağlıklarında tam iyileşmeler olduğunu’ göstermiştir. (32)

Kalsiyum ve protein miti
Amerikalı kadınlar çok fazla miktarlarda kalsiyum tüketmelerine rağmen dünyadaki en yüksek osteoporoz oranına sahiptirler. Diğer taraftan Çinliler bunun yarısı kadar kalsiyum tüketirken (çoğu bitkisel kaynaklardan) kemik hastalıkları oranı çok düşüktür (33). Tıbbi araştırmalar sütün hastalığı önlemektense kadınların osteoporoz olma riskini arttırabileceğini ortaya koymuştur. Yaşları 39 ile 59 arasında olan 77,000’den fazla kadın üzerinde yapılan bir Harvard araştırmasında, günde iki bardak ya da daha fazla süt tüketenlerde, günde bir bardak ya da daha az süt tüketenlere göre kol ve kalça kırığı riskinin daha yüksek olduğu sonucuna varılmıştır (34). Cornell Üniversitesinde beslenme biyokimya profesörü olan T. Colin Campbell; ‘hayvansal protein tüketimi ve kırık oranları arasındaki bağlantı sigara içmek ve akciğer kanseri arasındaki bağlantı kadar kuvvetlidir’ açıklamasını yapmıştır. (35)

İnsanlar ihtiyaçları olan bütün proteinleri kuruyemiş, maya, tahıl, fasulye ve diğer baklagillerden karşılayabilirler. Sağlıklı beslendiğinizde proteinden yeterince kalori almamak çok zordur (36). Çok fazla hayvansal protein yemek endometrial, pankreas ve prostat kanseriyle bağlantılıdır (37,38,39). Çok fazla protein tüketmek ayrıca böbreklere baskı yapar ve böbrek yetmezliğine neden olabilir. (40)

Ne yapabilirsiniz
İnekleri fabrika çiftliklerindeki sefaletten kurtarmanın en iyi yolu süt ve diğer süt ürünlerini almaktan vazgeçmektir. İnek sütü yerine soyanın keyfini çıkarabilirsiniz. Bitkisel sütler kalsiyum, vitamin, demir, çinko ve protein sağlar ve hiç kolesterol içermezler. Soya, pirinç, badem sütleri, kahvaltılık gevrekler, kahve, çorbalarla mükemmel uyum sağlamakla birlikte ayrıca, unlu gıdalar ve diğer tariflerde de işe yararlar. Lezzetli pek çok sütsüz ürün sağlıklı ürünler satan dükkanlarda ve marketlerde satılmaktadır.

Referanslar
1) David Goldstein, “Up Close: A Beef With Dairy,” KCAL, 30 May 2002.
2) Stephanie Simon, “Mad Cow Casts Light on Beef Uses,” Los Angeles Times 4 Jan. 2004.
3) Department of Animal Science, “Dairy Cattle Teaching & Research Center,” Michigan State University, 14 Apr. 2009.
4) T. Dewey and J. Ng, “Bos taurus,” Animal Diversity Web 2001.
5) Anne Karpf, “Dairy Monsters,” The Guardian 13 Dec. 2003.
6) Richard L. Wallace, “Market Cows: A Potential Profit Center,” University of Illinois at Urbana-Champaign, 2004.
7) U.S. Department of Agriculture, National Agriculture Statistics Service, “Milk Cows and Production Estimates 2003-2007,” Mar. 2009.
8) Don P. Blaney, “The Changing Landscape of U.S. Milk Production,” Statistical Bulletin Number 978, U.S. Department of Agriculture, Jun. 2002.
9) U.S. Department of Agriculture.
10) David Pace, “Feeding a Bucket Calf,” Oklahoma Cooperative Extension Service, Oklahoma State University.
11) Simon.
12) Helen Pearson, “Udder Suicide, E. Coli Kill Off Milk-Making Mammary Cells,” Nature 6 Aug. 2001.
13) National Mastitis Council, “Guidelines on Normal and Abnormal Raw Milk Based on Somatic Cell Counts and Signs of Clinical Mastitis,” 2001.
14) P.L. Ruegg, “Practical Food Safety Interventions for Dairy Production,” Journal of Dairy Science 86 (2003): E1-E9.
15) National Mastitis Council.
16) S. Waage et al., “Identification of Risk Factors for Clinical Mastitis in Dairy Heifers,” Journal of Dairy Science 81 (1998): 1275-84.
17) Morten Dam Rasmussen et al., “The Impact of Automatic Milking on Udder Health,” Proceedings of the Second International Symposium on Mastitis and Milk Quality (Vancouver: 2001).
18) Shannon Linderoth, “Mastitis Resistance in the Genes,” Dairy Herd Management 1 Dec. 2006.
19) Susan C. Kahler, “Raising Contented Cattle Makes Welfare, Production Sense,” Journal of the American Veterinary Medical Association 218 (2001): 182-6.
20) U.S. Department of Agriculture, Food Safety and Inspection Service, “Safety of Veal, From Farm to Table,” Oct. 2006.
21) John M. Smith, “Raising Dairy Veal,” Ohio State University; information adapted from the Guide for the Care and Production of Veal Calves, 4th ed., 1993, American Veal Association, Inc.
22) United States Environmental Protection Agency, “California Animal Waste Management,” 11 Aug. 2009.
23) John Burnett, “New Mexico Dairy Pollution Sparks ‘Manure War’,” National Public Radio, 8 Dec. 2009.
24) M. Jenkins and D.D. Bowman, “Viability of Pathogens in the Environment,” Pathogens in the Environment Workshop Proceedings (Kansas City, Mo.: 23-25 Feb. 2004).
25) James Owen, “California Cows Fail Latest Emissions Test,” National Geographic News 16 Aug. 2005.
26) Ruben Lubowski et al., “Major Uses of Land in the United States, 2002,” Economic Information Bulletin No. (EIB-14), U.S. Department of Agriculture, 14 May 2006.
27) T. Wright, “Water Quality for Dairy Cattle,” Factsheet Oct. 2003.
28) Ontario Farm Animal Council, “Beef Cattle Farming in Ontario,” 2005.
29) American Gastroenterological Association, “American Gastroenterological Association Medical Position Statement: Guidelines for the Evaluation of Food Allergies,” Gastroenterology 120 (2001): 1023-5.
30) National Digestive Diseases Information Clearinghouse, “Lactose Intolerance,” National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases, Jun. 2009.
31) Courtney Taylor, “Got Milk (Intolerance)? Digestive Malady Affects 30-50 Million,” The Clarion-Ledger 1 Aug. 2003.
32) Severin Carrell, “Milk Causes ‘Serious Illness for 7M Britons.’ Scientists Say Undetected Lactose Intolerance Is to Blame for Chronic Fatigue, Arthritis, and Bowel Problems,” The Independent 22 Jun. 2003.
33) Karpf.
34) D. Feskanich et al., “Milk, Dietary Calcium, and Bone Fractures in Women: A 12-Year Prospective Study,” American Journal of Public Health87(1997): 992-97.
35) Karpf.
36) U.S. National Library and the National Institutes of Health, “Kwashiorkor,” Medline Plus Medical Encyclopedia, 18 Dec. 2009.
37) Reuters, “Animal Protein and Fat Raise Endometrial Cancer Risk,” 21 Mar. 2007.
38) June M. Chan et al., “Pancreatic Cancer, Animal Protein and Dietary Fat in a Population-Based Study,” Cancer Causes and Control 18 (2007): 1153-67.
39) N.E. Allen et al., “Animal Foods, Protein, Calcium and Prostate Cancer Risk: The European Prospective Investigation Into Cancer and Nutrition,”British Journal of Cancer 98 (2008): 1574-81.
40) Karpf.

Çeviren: Yasemin Yıldız Avdan
Kaynak: Peta

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s