Kaz ciğerinin ardındaki acı

Kaz ciğeri, zalimce zorla beslenen ördek ve kazların acayip bir şekilde büyütülen karaciğerinden elde edilir. Bu sözde ‘lezzetin’ baş üreticisi (ve tüketicisi) Fransa olsa da –Fransa her yıl 20,000 tondan fazla kaz ciğeri üretir- insanlık dışı zorla besleme Amerika’daki fabrika çiftliklerinde de yerini almıştır (1). Üç Amerikan ördek çiftliği (ikisi New York’ta biri Kaliforniya’da) her yıl 400 ton kaz ciğeri üretir. (2,3)

Kaz ciğerinin tarihi zorla beslenen kazlara dayansa da, pek çok kaz ciğeri çiftliği artık – Moskova ördeği ve ‘mulard’ denilen kısır, genetik olarak değiştirilmiş – ördek de yetiştirmektedir (4,5). Çiftçiler ördeklerin şişirilmiş ciğerlerinden daha fazlasını da satabileceklerini keşfedince, ördeklerin bacaklarını, göğsünü, yağını ve derisini de -çoğunlukla Fransız-  spesiyal gıdalar için pazarlamaya başladılar. Bununla birlikte kazların bedeni ise bu gıdaların bazılarında kullanılamayacak kadar çabuk yıpranmaktadır (6). Bugün Fransa’da kaz ciğerinin sadece yüzde 4’ü kazlardan elde edilir (7). Ancak, kazların ciğeri için olduğu kadar tüyleri için de yetiştirilmeleri oldukça yaygındır, beyaz tüylü kuşlar bu amaçla tercih edilirler. (8)

Zorla besleme
Kaz ciğeri için yetiştirilen kuşlar yaşamlarının ilk dört haftasını bazen yarı karanlıkta yemek yiyip büyüyerek geçirirler. Sonraki dört hafta boyunca, kafeslere kapatılır, hızlı büyümenin sağlanması için tasarlanmış yüksek protein ve nişasta içeren gıdalarla beslenirler. Kuşlar 8 ila 10 haftalık olduğunda zorla besleme başlar. 12-21 gün boyunca ördek ve kazlar sonda ile beslenirler – her gün 1.80 kilo tahıl ve yağ, burgulu bir besleme tüpü vasıtasıyla kuşların boğazına sokulur (9,10). The Washington Post’un haberine göre, ‘tüp hayvanların boğazına 12 cm sokulur ve istediklerinden daha fazla yiyecek midelerine pompalanır. Bazen yiyeceği ittirmek için bir sopa kullanılır’ (11). Karbonhidrat açısından zengin bir beslenmeyle tıkanmış olan kuşların ciğerleri, normal büyüklüğünden 10 kat daha fazla büyüyebilir (karaciğer yağlanması denilen hastalık) (12). Kaz ciğeri için yetiştirilen kuşların ölüm oranı, normal yetiştirilen kuşların oranından 20 kat daha fazladır ve cesetler, kanat kırıkları ve boğaz kaslarında ciddi doku zedelenmeleri olduğunu göstermektedir. (13)

Gizli araştırmalar zalimliği ortaya çıkardı
Peta’nın New York’taki bir üretim tesisi olan Hudson Valley Foie Gras’ta (o zamanki adıyla Commonwealth Enterprises) yaptığı bir gizli araştırmada, işçilerin 500 kuşu günde üç kez zorla besledikleri ortaya çıktı. Bir işçi Peta’nın gizli araştırmacısına, bazı ördeklerin boğazlarında zorla beslemeden dolayı tümör benzeri yumrular hissettiğini söyledi. Bir ördeğin boynundaki kurt istilasına uğramış yara o kadar ciddiydi ki, içtiğinde su boynundan dışarı akıyordu. İşçiler ördekleri sürekli boyunlarından tutup taşıyor, bu da boğulmalarına ve acı çekerek dışkılamalarına neden oluyordu.

Commonwealth’e düzenlenen polis baskınında onlara eşlik eden bir veteriner oradaki durumu şöyle ifade etti;  ‘Ördeklerin çoğu … sakattı ya da destek için kanatlarını kullanmadan yürüyemeyecek durumdaydı. Bazı ördekler yerde vücutlarını ittirerek hareket ediyordu.’ Yine aynı veteriner sözlerine şöyle devam etti; ‘Zorla besleme alanlarındaki bütün kuşlar kirli, bakımsız ve eksik tüylüydü, hatta hiçbiri tüylerini düzeltmeye bile kalkışmıyordu. Sadece ciddi stres altındaki ya da hasta ördekler -bir dereceye kadar- bozulmuş olan tüylerini düzeltiyordu. … Normal ördekler tüylerini neredeyse mükemmele yakın bir konumda tutarlar.’ (14)

Commonwealth’deki ördekleri muayene eden bir New York yaban hayatı patolojisti, kuşların büyük ölçüde genişlemiş karaciğerlerine, zorla aşırı yedirme araçlarına (karaciğerler çok ufak bir travmayla bile kolayca yırtılabilir) ve bir ördekteki ‘vücut boşluğundaki kanama ile karaciğer laserasyonuna’ dikkat çekerek şu açıklamayı yapmıştır; ‘Bu tarz bir su kuşu çiftçiliği ve yapılan muamele, tarımın ve hayvanlara makul tedavi uygulamanın kabul edilebilir normları dışındadır’ (15). Patolojist daha sonra Peta’ya şöyle demiştir; ‘Eğer bu tarz bir şey köpeklerin başına gelmiş olsaydı, hemen durdurulurdu.’ (16)

California’daki Sonoma Foie Gras çiftliğini ziyaret eden bir New York Times muhabiri, gagaları kesilmiş genç ördeklere rastladı, bu kuşlar ‘o kadar şişmandılar ki çok az hareket ediyor ve nefes nefese kalıyorlardı.’ Muhabir ayrıca 12 ile 15 haftalık kuşların, içinde ‘drenaj sorunu gibi görünen yeterince derin durgun su bulunan’ karanlık barakalara kapatıldığını belirtti. (17)

Evcil ördek ve kazlar
Evcil ördek ve kazlar genellikle insanların elinden yemek yemeyi severler; ancak bir araştırmaya göre, zorla beslemeye tabi tutulan kuşlar ‘onları zorla besleyen kişiden uzak durur … çok az hareket edebilen kuşlar genellikle nefes nefese kalsalar da yine de uzaklaşırlar’ (18). Kafeslere kapatılan ördekler bile ‘kafalarını onları zorla besleyecek olan insandan kaçırırlar’ (19). Ördekler ayrıca yemek aramayı, yüzmeyi ve yavrularını yetiştirmeyi sever, kaz ciğeri çiftliklerindeki hiçbir hayvan bunları yapamaz. Kazlar sürülerinde hiyerarşi kuran ve yemek aramayı seven sosyal hayvanlardır. Tek eşlidirler ve hem anne hem de baba yavrularına bakar. Bir üretici ‘kazların kişilik özellikleri bakımından birbirlerine olan eğilimlerinin diğer evcil kanatlıların eğiliminden daha farklı olduğunu’ söylemiştir (20). Çünkü kaz ciğeri için yetiştirilen kuşların çoğu kafeslere kapatılır ya da çok küçük gruplar halinde tutulur, sosyal ya da normal tımar faaliyetleri kısıtlı ya da imkansızdır.

Yüksek oranda yağ, yüksek oranda kolesterol
Kaz ciğeri insanlar için çok sağlıksızdır. Kalorisinin %85’i yağdan gelir, servis edilen 2 ons (57 gram) ciğer 25 gram yağ ve 85 miligram kolesterol içerir. (21)

Referanslar
1) Agence France Presse, “Fat Days for Bulgarian, Hungarian Foie Gras Makers,” Taipei Times 14 Dec. 2009.
2) Sara Bonisteel, “Foie Gras Causes Uproar,” CNN.com, 14 May 2010.
3) Martha T. Moore, “Foes See Foie Gras as a Fat Target,” USA Today 5 Jun. 2006.
4) Roger Buckland and Gérard Guy, eds., “Goose Production. FAO Animal Production and Health Paper-154,” United Nations Food and Agriculture Organization, 2002.
5) Nick Ravo, “A Cornucopia of Native Foie Gras,” The New York Times 24 Sep. 1998.
6) Ravo.
7) “China to Boost Foie Gras Production,” Shenzhen Daily 11 Apr. 2006.
8) Buckland and Guy.
9) Unité de Recherches Avicoles, “Production de Foie Gras, Gavage et Bien-être,” Institut National de la Recherche Agronomique, 5 Apr. 2005.
10) Scientific Committee on Animal Health and Animal Welfare, “Welfare Aspects of the Production of Foie Gras in Ducks and Geese,” 16 Dec. 1998.
11) Peter Finn, “To Hungarian Professor, What’s Good for the Goose Is Good for the Goose Liver Industry,” The Washington Post 31 Jan. 2000.
12) E. Fournier et al., “Relationships Between Storage and Secretion of Hepatic Lipids in Two Breeds of Geese With Different Susceptibility to Liver Steatosis,” Poultry Science 76 (1997): 599-607.
13) Scientific Committee on Animal Health and Animal Welfare.
14) Wendy Thacher, signed statement, 19 Nov. 1991.
15) Ward B. Stone, letter to Eric Hartelius, 13 Nov. 1991.
16) Ward B. Stone, letter to PETA, 6 May 1992.
17) Patricia Leigh Brown, “Foie Gras Fracas: Haute Cuisine Meets the Duck Liberators,” The New York Times 24 Sep. 2003.
18) Scientific Committee on Animal Health and Animal Welfare.
19) Scientific Committee on Animal Health and Animal Welfare.
20) Lou Horton, “Understanding the Behavior of Domestic Geese,” Acorn Hollow Bantams, 18 Oct. 2002.
21) U.S. Department of Agriculture, “Pâté de Foie Gras, Canned (Goose Liver Pâté), Smoked,” National Nutrient Database for Standard Reference, 16 Jul. 2003.

Çeviren: Yasemin Yıldız Avdan
Kaynak: Peta

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s